VLAIO LIVING LAB CIRCULAIRE ECONOMIE
VAN AARDE NAAR WAARDE
TOEPASSING VAN LEEMSTEEN IN DE PRAKTIJK
VLAIO LIVING LAB CIRCULAIRE ECONOMIE
TOEPASSING VAN LEEMSTEEN IN DE PRAKTIJK
Binnen het VLAIO Living Lab Circulaire Economie VAN AARDE NAAR WAARDE – Toepassing van leemsteen in de praktijk verkenden UHasselt, a2o architecten, Democo, Buildwise, BrickZ en BC materials gedurende drie jaar de toepassing van leemsteen in bouwprojecten.
Aan de hand van experimenteel onderzoek, reële praktijkcases en een demoproject met sociaal ecologische impact werden technische knelpunten in het ontwerp en de uitvoering van leemsteenmetselwerk onderzocht. Daarnaast werden ervaringen en voorkeuren van architecten, aannemers en bouwheren in kaart gebracht en meegenomen in de formulering van concrete ontwerpoplossingen.
Via verschillende events en publicaties werd de opgebouwde kennis actief gedeeld en werden de toepassingsmogelijkheden van leemsteen zichtbaar gemaakt voor een breed publiek van bouwprofessionelen en opdrachtgevers. Een eerste concreet resultaat van het Living Lab is een praktijkgids met 32 gerealiseerde projecten waarin leemsteen werd toegepast. Deze publicatie documenteert ontwerpstrategieën, materiaalkeuzes, technische details en bouwprocessen, en maakt de opgedane kennis op een toegankelijke manier beschikbaar voor architecten, aannemers en bouwheren. De praktijkgids kan hieronder worden gedownload.
Daarnaast wordt er een navigatiegids ontwikkeld ter ondersteuning van het beslissingsproces, het ontwerp en de uitvoering van leemsteenmetselwerk. Deze gids zal later dit jaar online verschijnen, samen met een reeks technische rapporten over onder meer materiaaleigenschappen, vochtgedrag, bouwmechanische prestaties en gebruikersvoorkeuren.
Een belangrijk resultaat van het living lab is deze praktijkgids. Het boek bundelt tweeëndertig praktijkcases uit West-Europa waarin leemsteen een centrale rol speelt binnen het architecturale concept en de materiaalstrategie. De selectie kwam tot stand in overleg met projectpartners, architecten, aannemers en producenten en biedt een representatief beeld van de huidige stand van zaken.
De gids omvat zowel projecten die in België binnen het kader van het living lab werden gerealiseerd als Europese referentieprojecten die werden bezocht omwille van hun alternatieve aanpak of hun doorgedreven toepassing van leemsteen. Elk project vertrekt vanuit een specifieke context, maar samen tonen de cases hoe leemsteen vandaag op uiteenlopende manieren wordt ingezet.
Binnen het living lab werden verschillende projecten van nabij opgevolgd, met aandacht voor ontwerpkeuzes, uitvoering op de werf en ervaringen van alle betrokken actoren. Daarnaast werd het onderzoek verruimd met een internationale invalshoek. In landen zoals Duitsland, Frankrijk en Zwitserland is de toepassing van leemsteen op het vlak van regelgeving en praktische implementatie verder ontwikkeld. Om deze context beter te begrijpen werden ongeveer honderd internationale projecten in kaart gebracht en werden vijftien projecten bezocht samen met de betrokken architecten. Deze bezoeken leverden waardevolle inzichten en lessons learnt op die werden vertaald naar de Vlaamse context.
De analyse van elke case is gebaseerd op één of meerdere sitebezoeken en een diepte-interview met de architect of bouwpartner. Daarbij werden ontwerp- en uitvoeringskeuzes kritisch bevraagd. Dit resulteerde in een beter inzicht in het gedrag van leemsteenmetselwerk in de praktijk, de prestaties op lange termijn en de ervaringen van gebruikers, ontwerpers en uitvoerders.
Voor elk project bevat het boek:
• een projectbeschrijving met focus op context en materiaalkeuzes
• een analyse van ontwerp en uitvoering
• een uitgewerkt constructiedetail dat toont hoe het leemsteenmetselwerk werd ontworpen en gebouwd
• fotografisch materiaal en observaties ter plaatse
De geselecteerde projecten bestrijken een brede waaier aan typologieën en schaalniveaus. In sommige projecten vormt leemsteen één specifiek onderdeel, in andere is het materiaal integraal opgenomen in het volledige ontwerp. Samen schetsen de cases een genuanceerd en inspirerend beeld van de mogelijkheden van leemsteen in hedendaagse architectuur.
De praktijkgids is beschikbaar als online publicatie en kan vrij worden gedownload via onderstaande link.
Wens je meer informatie over het Living Lab? Heb je interesse om je expertise te delen? Of heb je een andere vraag? Wij horen het graag van jou!
Interesse in ons onderzoek? Schrijf je dan in op de nieuwsbrief en ontvang de laatste updates rond onze activiteiten en die van de partners binnen het Living Lab.
met steun van
VLAIO is hét aanspreekpunt van de Vlaamse overheid voor alle ondernemers in Vlaanderen. We stimuleren en ondersteunen innovatie en ondernemerschap en dragen bij aan een gunstig ondernemersklimaat. Dit doen we in samenwerking met tal van partners.
VLAIO zet volop in op circulair ondernemen. Daarom kreeg dit project VLAIO steun én middelen van het NextGenerationEU fonds van de Europese Commissie.